دسترسی سریع دسترسی سریع
آدرس دفتر مرکزی وشعب آدرس دفتر مرکزی وشعب

 تهران،خیابان طالقانی،بعدازتقاطع ولیعصر،روبروی شرکت بورس کالا،جنب بانک ملی،پلاک  ۸۴۴،واحد ١،طبقه یک

تلفن: ٧١ - ۶۶١۷۷۴۴١ (۹۸٢١+) 
پست الکترونیکی:
kala@samanbourse.com

آشنايي با معاملات آتي

قرارداد آتی چیست؟

 

قرارداد آتی قراردادی است كه فروشنده بر اساس آن متعهد می شود در سررسيد معين، مقدار معينی از كالای مشخص را به قيمتی كه الان تعيين می كنند، بفروشد و در مقابل طرف ديگر قرارداد متعهد می­شود آن كالا را با آن مشخصات، خريداری كند. در این قراردادها، براي جلوگيری از امتناع طرفين از انجام قرارداد، طرفين به صورت شرط ضمن عقد متعهد می شوند مبلغی را به عنوان وجه تضمين نزد اتاق پاياپای بگذارند و متعهد می شوند متناسب با تغيرات قيمت آتی، وجه تضمين را تعديل كنند و اتاق پاياپای بورس کالا از طرف آنان وكالت دارد متناسب با تغييرات، بخشی از وجه تضمين هر يک از طرفين را به عنوان اباحه تصرف در اختيار طرف دیگر معامله قرار دهد و او حق استفاده از آن را خواهد داشت تا در سر رسيد با هم تسويه كنند. 
 يک قرارداد آتی براي يک درجه ، مقدار، ماه تحويل و  قيمت معين منعقد ميگردد.
 مثال:  قرارداد آتی 500 تن مس کاتد با درجه خلوص 99 درصدجهت  تحويل در ماه شهريور 84  به قيمت هر کيلو 3500 تومان ،  ( تحويل 84 /30/6 )  ،      
 رتبه ، مقدار ،  تاريخ تحويل ، نحوه ارائه قيمت ، ميزان سپرده اصلی يا جبرانی برای هر نوع قرارداد همزمان با  افتتاح معامله  از طريق بورس تعيين و مشخص خواهد شد. در مجموع فقط تعيين قيمت دراختيار طرفين قراردادآتی گذاشته مي شود.
 قابل توجه است که داد و ستد اين قرارداد تنها درتالار بورس صورت می گيرد . همچنین تدوين مقررات و برقراری ضمانت اجراء آن در خصوص چگونگی دادوستد قرارداد های آتی در زمره اختيارات و مسئوليتهای بورس است.

 

 معاملات آتی در بورس کالای ایران

 
با توجه به اينکه اولين معاملات قراردادهای آتی در دنيا به صورت استاندارد در بور سهای کالايی انجام شده است . در کشور ما نيز معاملات اولين قرارداد آتی در بورس کالای ايران با راه اندازی قرارداد آتی بر روي شمش طلای يک اونسی (که در تاريخ 87/03/12 مورد پذيرش قرار گرفته بود) از تاريخ 87/04/01  آغازشد . اما با راه اندازی قراردادهای آتی بر روی سکه طلای بهارآزادی و آغاز معاملات آن در تاریخ 87/09/05 ، هم اکنون تقریبا تمام معاملات آتی بورس کالا به قراردادهای سکه طلای بهار آزادی اختصاص پیدا کرده است که روز به روز نیز برمتقاضیان حضور در این بازار افزوده میشود .
 
نگاهی به آمار معاملات قراردادهای آتی در بورس کالای ایران نشان می دهد طی مدتی که از راه اندازی این قراردادها می گذرد، حجم و ارزش این معاملات هر سال نسبت به سال قبل افزایش بسیار چشمگیری را تجربه کرده است .
 

 

برخی اصطلاحات رايج در قراردادهای آتی

 

دارايی پايه


اصطلاحاً در قراردادهای آتی، کالا يا آن دارايی که قرارداد آتی بر روی آن منتشر می شود را دارايی پايه می گويند . معمولاً در بورس های کالايی دنيا دارايی هاي مختلفی از جمله محصولات کشاورزی، انواع فلزات، انواع فراورده های نفتی و ساير محصولات به عنوان قرارداد آتی منتشر می شوند و به عنوان دارايي پايه قراردادهای آتی مطرح می گردند .


 

موقعيت تعهدی فروش


اصطلاحاً گفته مي شود کسی که در بورس، قرارداد آتی را به فروش مي رساند و خود را به تحويل دادن دارايی پايه بر اساس ضوابط استاندارد بورس در تاريخ معينی در آينده متعهد می نمايد، موقعيت فروش يا موقعيت تعهدی فروش اختيار کرده است . اگر اين فرد تا تاريخ سررسيد قرارداد اين موقعيت را حفظ نمايد ضرورتاً بايد دارايی پايه را تحويل دهد.


 

موقعيت تعهدی خريد


همچنين، فردی که در بورس قرارداد آتی را می خرد و خود را متعهد به خريد دارايی پايه بر اساس ضوابط استاندارد بورس در تاريخ معينی می­نمايد، اصطلاحاً موقعيت خريد يا موقعيت تعهدی خريد اختيار کرده است و اگر تا تاريخ سررسيد قرارداد اين موضع را حفظ نمايد ضرورتاً باید کل ارزش دارایی پایه را پرداخت نماید .

 

سررسيد قرارداد


تاريخ سررسيد قراردادهاي آتی بر روي يک کالا به صورت استاندارد و مشخص توسط بورس تعيين می شود و فقط برای سررسيدهای معينی که تعيين می شود امکان انجام معاملات آتی وجود دارد . مثلاً در قراردادهای آتی سکه طلای بورس کالا سررسيد قراردادها پایان تمامی ماه های سال می باشد .
 

اندازه قرارداد


در قراردادهای آتی اندازه هر قرارداد توسط بورس تعيين می شود و سرمایه گذاران فقط می توانند مضرب های صحيحی از اين مقدار را مورد معامله قرار دهند . به طور مثال در قراردادهای آتی سکه طلای بورس کالا، اندازه قرارداد 10 عدد سکه طلای بهار آزادی می باشد . تمامی ویژگی های مورد نظر یک قرارداد آتی در قالب مستندی به نام مشخصات قرارداد توسط بورس به اطلاع عموم می رسد